महाराष्ट्र बांधकाम व इतर बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळामार्फत नोंदणीकृत कामगारांना विविध प्रकारच्या शैक्षणिक, वैद्यकीय, आर्थिक, सामाजिक व कौशल्यविकास योजनांचा लाभ दिला जातो. या योजनांचा उद्देश कामगारांचे जीवनमान उंचावणे आणि त्यांच्या कुटुंबाला सुरक्षित सामाजिक संरक्षण प्रदान करणे हा आहे.
१) मुलांच्या शिक्षणासाठी आर्थिक सहाय्य (शैक्षणिक लाभ)
नोंदणीकृत बांधकाम कामगारांच्या मुलांना मिळणारे लाभ:
- इयत्ता १ ते ४ : ₹२,०००/–
- इयत्ता ५ ते ७ : ₹३,०००/–
- इयत्ता ८ ते १० : ₹५,०००/–
- इयत्ता ११ व १२ : ₹८,०००/–
- पदविका/ITI : ₹१०,०००/–
- पदवी : ₹१२,०००/–
- पदव्युत्तर : ₹१५,०००/–
१२वी / पदवी / पदव्युत्तर उत्तीर्ण झाल्यावर विशेष पुरस्कार:
- १२वी उत्तीर्ण: ₹१०,०००/–
- पदवी उत्तीर्ण: ₹१५,०००/–
- पदव्युत्तर उत्तीर्ण: ₹२०,०००/–
२) मुलींसाठी विशेष आर्थिक सहाय्य (Girl Child Benefit)
मुलींच्या शिक्षणासाठी प्रोत्साहनपर सहाय्य:
₹५,००० ते ₹२५,०००
३) कौशल्य प्रशिक्षण व MS-CIT सहाय्य
- MS-CIT फी परतावा
- मुलांसाठीही MS-CIT प्रशिक्षणाचा लाभ
- विविध कौशल्य विकास प्रशिक्षणासाठी आर्थिक सहाय्य
४) प्रसूती लाभ (मदरहुड बेनिफिट)
नोंदणीकृत महिला कामगारांसाठी:
₹२०,०००/– आर्थिक मदत.
५) साधनसामग्री खरेदीसाठी सहाय्य (Tools Assistance)
बांधकाम व्यवसायातील साधने/उपकरणे खरेदीसाठी:
₹१०,००० ते ₹२५,००० मदत.
६) वैद्यकीय उपचार व गंभीर आजारासाठी सहाय्य
- सामान्य वैद्यकीय उपचार मदत
- शस्त्रक्रिया
- कर्करोग/गंभीर आजारांसाठी विशेष सहाय्य
(पोस्टरनुसार स्वतंत्र आर्थिक मूल्य उपलब्ध)
७) मृत्यू/अपघात सहाय्य (Death & Accident Benefit)
- नैसर्गिक मृत्यू : ₹२,००,०००/–
- अपघाती मृत्यू : ₹४,००,०००/–
- कुटुंबीयांसाठी अंत्यसंस्कार सहाय्य
८) बांधकाम कामगारांच्या मुलांना 9वी ते 12वी विशेष वार्षिक सहाय्य
- दोन विद्यार्थ्यांसाठी
- प्रति विद्यार्थी प्रति वर्ष ₹२,०००/–
९) विवाह सहाय्य (Marriage Assistance)
कामगारांच्या मुलींच्या विवाहाकरिता:
₹५१,०००/–
१०) निवास व गृहसुधारणा योजना
- घर दुरुस्ती
- शौचालय बांधणी
- घरातील मूलभूत सुविधा निर्माण
११) महिलांसाठी शिवणयंत्र योजना
कामगारांच्या पत्नीसाठी ₹२०,०००/- पर्यंत सहाय्य.
१२) सन्मान कक्षाचा आनंद
पोस्टरमध्ये नमूद केलेला विशेष उपक्रम – सदस्यांना उपलब्ध सुविधा.
पात्रता (Eligibility)
- वय १८ ते ६० वर्षे
- गेल्या १२ महिन्यांत ९० दिवस बांधकाम क्षेत्रात काम
- महाराष्ट्र बांधकाम कल्याण मंडळाकडे नोंदणी आवश्यक
नोंदणीसाठी आवश्यक कागदपत्रे
- कामगार नोंदणी अर्ज
- ओळखपत्र (आधार/PAN/मतदार ओळख)
- रहिवासाचा पुरावा
- काम केल्याचा पुरावा (नियोक्ता/ठेकेदार प्रमाणपत्र)
- पासपोर्ट फोटो
- बँक पासबुक
- विवाह प्रमाणपत्र (लागू असल्यास)
- मुलांची कागदपत्रे (जन्म प्रमाणपत्र/शाळा प्रमाणपत्र)
निष्कर्ष
महाराष्ट्र बांधकाम व इतर कामगार कल्याणकारी मंडळाच्या या सर्व योजना कामगारांना आर्थिक स्थैर्य, आरोग्य सुरक्षा, शैक्षणिक मदत आणि कौशल्यविकास उपलब्ध करून देतात. कामगारांनी नियमित नोंदणी ठेवून सर्व लाभांचा वेळेवर उपयोग करणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
