आळंदी: प्रसिद्ध कीर्तनकार ह.भ.प. निवृत्ती महाराज इंदुरीकर यांच्या व्यक्तिगत वर्तनावरून निर्माण झालेल्या वादामुळे, महाराष्ट्रातील वारकरी संप्रदायात मोठी खळबळ उडाली आहे. याच पार्श्वभूमीवर संतश्रेष्ठ ज्ञानोबारायांच्या आळंदी नगरीतील वारकरी शिक्षण संस्थेच्या प्रतिनिधींनी एकत्र येत, कीर्तनकारांसाठी नवी आणि कडक ‘आचारसंहिता’ (Code of Conduct) लागू करण्याचा ऐतिहासिक निर्णय घेतला आहे.
वाद आणि भूमिकेतील अंतर:
गरिबांनी मुलीच्या लग्नात अवाजवी खर्च टाळावा, असा उपदेश इंदुरीकर महाराज आपल्या कीर्तनातून करतात; मात्र त्यांनीच आपल्या मुलीच्या विवाहात मोठा खर्च केल्याच्या आरोपांवरून हा वाद सुरू झाला. ‘जीभ बोले, तैसा चाले’ (बोले तैसा चाले) या संत वचनानुसार कीर्तनकारांचे सार्वजनिक आणि खासगी वर्तन कसे असावे, यावर इंद्रायणीच्या काठी चर्चा झाली. कीर्तनकार हे पिता म्हणून खर्च करू शकतात, पण आध्यात्मिक सेवेतील आदर्श म्हणून त्यांची भूमिका महत्त्वाची ठरते, असे मत अनेक पारंपरिक कीर्तनकारांनी व्यक्त केले.
आळंदीची कडक ‘आचारसंहिता’:
वारकरी संप्रदायाच्या मूळ तत्त्वांचे रक्षण करण्यासाठी, पंढरपूर येथील बैठकीनंतर आळंदीत या आचारसंहितेवर शिक्कामोर्तब करण्यात आले. या नियमावलीनुसार, कीर्तनाला ‘मनोरंजन’ (Entertainment) किंवा ‘धांगडधिंगा’चे स्वरूप न देता, ते केवळ धर्मसेवा म्हणून केले जावे, यावर प्रामुख्याने भर आहे.
या आचारसंहितेतील प्रमुख मुद्दे:
- बिदागी नियंत्रण: कीर्तनकारांनी मोठ्या रकमेची बिदागी (फी) स्वीकारू नये. काही ठिकाणी सेवाभाव जपत कीर्तनकार बिदागी पूर्णपणे टाळत आहेत, तोच आदर्श ठेवण्याचा प्रयत्न आहे.
- पोशाख आणि परंपरा: कीर्तनात संप्रदायाच्या परंपरेला धरून पोशाख असावा आणि कीर्तनाचे विषय केवळ प्रसिद्धीसाठी नसावेत.
- अपप्रचार टाळणे: संप्रदायामध्ये वैयक्तिक स्वार्थासाठी किंवा चुकीचे पायंडे पाडणाऱ्यांना थारा मिळणार नाही, याची खात्री फडकरी मंडळांनी दिली आहे.
या निर्णयामुळे, कीर्तनकारांनी आपल्या सार्वजनिक जीवनातील जबाबदारीची जाणीव ठेवून, संत परंपरेचा आदर्श जपण्याचे आवाहन वारकरी संप्रदायाने केले आहे.
