Gopinath Munde Shetkari Apghat Sanugrah Yojana Online Application: महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांसाठी एक अत्यंत महत्त्वाची बातमी आहे. शेती व्यवसाय करताना अनेकदा दुर्दैवी अपघात होतात, ज्यात शेतकऱ्यांचा मृत्यू होतो किंवा त्यांना कायमचे अपंगत्व येते. अशा कठीण प्रसंगी शेतकऱ्यांच्या कुटुंबाला आर्थिक आधार देण्यासाठी महाराष्ट्र शासनाने “गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात सुरक्षा सानुग्रह अनुदान योजना” (Gopinath Munde Farmers Accident Safety Scheme) सुरू केली आहे.
विशेष म्हणजे, आता या योजनेची प्रक्रिया संपूर्णपणे डिजिटल करण्यात आली असून, शेतकऱ्यांना महाडीबीटी (MahaDBT) पोर्टलद्वारे थेट ऑनलाईन अर्ज करता येणार आहे. चला तर मग, जाणून घेऊया या योजनेसाठी पात्रता काय आहे, अर्ज कसा करायचा आणि कोणती कागदपत्रे आवश्यक आहेत.
योजनेचा मुख्य उद्देश (Scheme Overview)
शेतकरी रात्रंदिवस शेतात काम करत असतो. अशा वेळी सर्पदंश, वीज पडणे, पाण्यात बुडणे किंवा जंतुनाशके फवारताना विषबाधा होणे यांसारखे अपघात घडतात. यापूर्वी ही योजना विमा कंपनीमार्फत राबवली जात होती, परंतु क्लेम मिळण्यात अडचणी येत असल्याने शासनाने आता विमा कंपनी वगळून थेट “सानुग्रह अनुदान” स्वरूपात मदत देण्याचा निर्णय घेतला आहे.
योजनेची ठळक वैशिष्ट्ये (Key Highlights)
| वैशिष्ट्य | तपशील |
| योजनेचे नाव | गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात सुरक्षा सानुग्रह अनुदान योजना |
| विभाग | कृषी विभाग, महाराष्ट्र शासन |
| लाभार्थी | महाराष्ट्रातील शेतकरी व त्यांच्या कुटुंबातील १ सदस्य |
| आर्थिक मदत | मृत्यू झाल्यास २ लाख रुपये / अपंगत्व आल्यास १ ते २ लाख रुपये |
| अर्ज पद्धत | ऑनलाईन (MahaDBT पोर्टल) / ऑफलाईन |
| अधिकृत वेबसाईट | mahadbt.maharashtra.gov.in |
मिळणारी आर्थिक मदत (Financial Benefits)
या योजनेअंतर्गत अपघाताच्या स्वरूपानुसार खालीलप्रमाणे मदत दिली जाते:
- अपघाती मृत्यू झाल्यास: शेतकऱ्याच्या वारसदारास ₹२,००,०००/- (दोन लाख रुपये).
- अपघातामुळे दोन डोळे किंवा दोन अवयव निकामी झाल्यास: ₹२,००,०००/- (दोन लाख रुपये).
- अपघातामुळे एक डोळा किंवा एक अवयव निकामी झाल्यास: ₹१,००,०००/- (एक लाख रुपये).
पात्रता आणि निकष (Eligibility Criteria)
या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी खालील अटी पूर्ण करणे आवश्यक आहे:
- शेतकरी महाराष्ट्राचा रहिवासी असावा.
- शेतकऱ्याचे नाव ७/१२ उताऱ्यावर असणे आवश्यक आहे (वहितीधारक खातेदार).
- वयोमर्यादा: १० ते ७५ वर्षे.
- कुटुंबातील सदस्य: जर खातेदार शेतकऱ्याच्या कुटुंबातील अन्य कोणत्याही एका सदस्याचा (जसे की आई-वडील, पती-पत्नी, मुलगा किंवा अविवाहित मुलगी) अपघात झाला, तरीही त्यांना या योजनेचा लाभ मिळतो. म्हणजेच एका कुटुंबातील एकूण २ व्यक्तींना लाभ मिळू शकतो.
कोणते अपघात ग्राह्य धरले जातात? (Covered Accidents)
शासनाच्या निर्णयानुसार खालील कारणांमुळे मृत्यू किंवा दुखापत झाल्यास मदत मिळते:
- रस्ता किंवा रेल्वे अपघात.
- पाण्यात बुडून मृत्यू.
- जंतुनाशके हाताळताना विषबाधा.
- विजेचा धक्का बसणे किंवा वीज पडणे.
- सर्पदंश आणि विंचूदंश.
- उंचावरून पडून झालेला अपघात.
- जनावरांच्या हल्ल्यामुळे झालेली दुखापत किंवा मृत्यू.
- नक्षलवाद्यांकडून झालेली हत्या.
- खून किंवा दंगल.
टीप: नैसर्गिक मृत्यू, आत्महत्या किंवा स्वतःला जाणीवपूर्वक जखमी करून घेतल्यास या योजनेचा लाभ मिळत नाही.
आवश्यक कागदपत्रे (Required Documents)
अर्ज करताना खालील कागदपत्रे जोडावी लागतात:
- ७/१२ आणि ८-अ चा उतारा.
- मृत्यूचा दाखला (मृत्यू झाल्यास).
- प्रथम माहिती अहवाल (FIR) / पोलीस पंचनामा.
- मरणोत्तर तपासणी अहवाल (Post Mortem Report).
- अपंगत्व आल्यास डॉक्टरांचे प्रमाणपत्र.
- वारस नोंदणीचे कागदपत्र (गाव नमुना ६-क).
- आधार कार्ड आणि बँक पासबुक झेरॉक्स.
- वयाचा पुरावा (शाळा सोडल्याचा दाखला किंवा आधार कार्ड).
ऑनलाईन अर्ज कसा करावा? (How to Apply Online)
आता शेतकऱ्यांना तहसील कार्यालयात फेऱ्या मारण्याची गरज नाही. आपण घरबसल्या किंवा जवळच्या महा-ई-सेवा केंद्रातून अर्ज करू शकता.
- MahaDBT पोर्टलवर जा: प्रथम mahadbt.maharashtra.gov.in या अधिकृत वेबसाईटला भेट द्या.
- लॉगिन करा: आपले युजरनेम आणि पासवर्ड वापरून लॉगिन करा (नवीन असाल तर ‘New Registration’ वर क्लिक करून नोंदणी करा).
- योजना निवडा: ‘शेतकरी योजना’ विभागात जाऊन “गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात सुरक्षा सानुग्रह अनुदान योजना” हा पर्याय निवडा.
- माहिती भरा: अपघाताची सविस्तर माहिती, दिनांक आणि वारसदारांची माहिती भरा.
- कागदपत्रे अपलोड करा: वर नमूद केलेली सर्व कागदपत्रे स्कॅन करून अपलोड करा.
- अर्ज सबमिट करा: सर्व माहिती तपासून अर्ज सबमिट करा.
अर्ज सादर केल्यानंतर तो तालुका कृषी अधिकारी आणि तहसीलदार यांच्या समितीकडे जाईल. छाननीनंतर पात्र लाभार्थ्यांच्या बँक खात्यात थेट रक्कम (DBT) जमा केली जाईल.
महत्वाचे प्रश्न (FAQ)
प्रश्न: या योजनेसाठी अर्ज करण्याची मुदत काय आहे?
उत्तर: अपघात झाल्यापासून ३० दिवसांच्या आत अर्ज करणे आवश्यक आहे.
प्रश्न: शेतजमीन नावावर नसलेल्या पत्नीला लाभ मिळेल का?
उत्तर: होय, खातेदार शेतकऱ्याच्या कुटुंबातील एका सदस्याला (पत्नी, मुलगा, अविवाहित मुलगी किंवा आई-वडील) या योजनेचे संरक्षण मिळते.
प्रश्न: अर्जाची स्थिती (Status) कशी तपासावी?
उत्तर: तुम्ही महाडीबीटी पोर्टलवर लॉगिन करून ‘My Applied Scheme’ विभागात अर्जाची सद्यस्थिती पाहू शकता.
निष्कर्ष:
शेतकरी बांधवांनो, ही योजना तुमच्या सुरक्षिततेसाठी अत्यंत महत्त्वाची आहे. कोणताही दुर्दैवी प्रसंग ओढवल्यास शासनाची ही मदत तुमच्या कुटुंबाला सावरण्यासाठी उपयोगी ठरू शकते. त्यामुळे या योजनेची माहिती जास्तीत जास्त शेतकरी मित्रांपर्यंत पोहोचवा.
अधिक माहितीसाठी: आपल्या तालुक्यातील कृषी अधिकारी कार्यालयाशी संपर्क साधा किंवा महाडीबीटी पोर्टलला भेट द्या.
